អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានបង្កើតផែនទីម៉ូលេគុលដ៏លម្អិតបំផុតមួយរហូតមកដល់ពេលនេះ ដើម្បីបង្ហាញពីរបៀបដែលប្រូតេអ៊ីនជាច្រើនពាក់ព័ន្ធគ្នា ដែលនាំឲ្យមានបញ្ហាអូទីស្សឹម។ ការរកឃើញនេះអាចជួយឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវយល់កាន់តែច្បាស់ថា ការប្រែប្រួលហ្សែនមួយចំនួនអាចប៉ះពាល់ដល់ការអភិវឌ្ឍខួរក្បាលយ៉ាងដូចម្តេច និងអាចបើកផ្លូវទៅរកការព្យាបាលដែលមានភាពជាក់លាក់ជាងមុន។

ការសិក្សាដែលចេញផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តី Science បានផ្តោតលើហ្សែនចំនួន១០០ ដែលមានភស្តុតាងខ្ពស់ថាពាក់ព័ន្ធនឹងហានិភ័យអូទីស្សឹម។ អ្នកស្រាវជ្រាវបានតាមដានប្រូតេអ៊ីនដែលហ្សែនទាំងនេះបង្កើតឡើង និងសិក្សាពីរបៀបដែលវាភ្ជាប់ ឬធ្វើអន្តរកម្មជាមួយប្រូតេអ៊ីនផ្សេងទៀតនៅក្នុងកោសិកា។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ National Geographic កាលពីថ្ងៃទី១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦។

ពីហ្សែន ១០០ ទៅប្រូតេអ៊ីនជាង ១ ៨០០

អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញហ្សែនរាប់រយដែលអាចបង្កើនហានិភ័យនៃអូទីស្សឹម។ ប៉ុន្តែការរកឃើញហ្សែនតែមួយមុខមិនទាន់អាចពន្យល់បានថា ការប្រែប្រួលទាំងនោះធ្វើឱ្យខួរក្បាលអភិវឌ្ឍខុសប្រក្រតីតាមរបៀបណានោះទេ។

ដើម្បីស្វែងរកចម្លើយ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបានយកប្រូតេអ៊ីនដែលពាក់ព័ន្ធនឹងហ្សែនអូទីស្សឹមចំនួន ១០០ មកសិក្សា។ ពួកគេបានរកឃើញអន្តរកម្មជាមួយប្រូតេអ៊ីនផ្សេងទៀតជាង ១ ៨០០ ហើយប្រហែល ៨៧ ភាគរយ នៃអន្តរកម្មទាំងនេះមិនទាន់ត្រូវបានរាយការណ៍ពីមុនឡើយ។

ន័យសំខាន់នៃការរកឃើញនេះគឺ អូទីស្សឹមប្រហែលមិនមែនជាលទ្ធផលនៃហ្សែននីមួយៗដែលធ្វើការដាច់ដោយឡែកពីគ្នានោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ហ្សែនជាច្រើនអាចប៉ះពាល់ដល់បណ្តាញប្រូតេអ៊ីនដូចគ្នា ឬចំណុចសំខាន់ៗមួយចំនួននៅក្នុងម៉ាស៊ីនម៉ូលេគុលរបស់កោសិកា។

អ្នកស្រាវជ្រាវពិពណ៌នាថា វាដូចជាផ្លូវជាច្រើនដែលចាប់ផ្តើមពីទីកន្លែងខុសៗគ្នា ប៉ុន្តែចុងក្រោយអាចមកជួបគ្នានៅចំណុចប្រសព្វ ម៉ូលេគុលដូចគ្នា។

ហេតុអ្វីការរកឃើញនេះសំខាន់?

អូទីស្សឹមមានភាពចម្រុះខ្លាំង។ មនុស្សមួយចំនួនអាចរស់នៅដោយឯករាជ្យ រៀននៅសាកលវិទ្យាល័យ ធ្វើការងារ និងបង្កើតគ្រួសារ ខណៈអ្នកផ្សេងទៀតអាចត្រូវការជំនួយយ៉ាងខ្លាំងក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។

អ្នកដែលមានអូទីស្សឹមកម្រិតធ្ងន់បំផុត ជាពិសេសអ្នកដែលមានពិការភាពបញ្ញាធ្ងន់ និងមានសមត្ថភាពប្រើភាសាមានកម្រិត អាចមានបញ្ហាសុខភាពរួមដូចជា ជំងឺប្រកាច់ និងការពន្យារពេលក្នុងការអភិវឌ្ឍជំនាញចលនា។ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវចង់យល់ឱ្យកាន់តែច្បាស់ពីមូលដ្ឋានជីវសាស្ត្ររបស់ក្រុមដែលត្រូវការការគាំទ្រខ្ពស់នេះ។

ការផែនទីប្រូតេអ៊ីនថ្មីអាចជួយផ្លាស់ប្តូររបៀបគិតអំពីការព្យាបាល។ ប្រសិនបើការប្រែប្រួលហ្សែនជាច្រើននាំទៅរកការរំខាននៅក្នុងបណ្តាញប្រូតេអ៊ីនដូចគ្នា អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាចមិនចាំបាច់បង្កើតការព្យាបាលដាច់ដោយឡែកសម្រាប់ការប្រែប្រួលហ្សែននីមួយៗទេ។ ពួកគេអាចស្វែងរកចំណុចកណ្តាលដែលមានសារៈសំខាន់សម្រាប់មនុស្សជាច្រើន។

AI និង ខួរក្បាល ដែលបង្កើតក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍

ដើម្បីស្វែងយល់បន្ថែមពីអន្តរកម្មទាំងនេះ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវក៏បានប្រើប្រព័ន្ធបញ្ញាសិប្បនិម្មិត AlphaFold ដើម្បីជួយជ្រើសរើសការប្រែប្រួលប្រូតេអ៊ីនមួយចំនួនសម្រាប់ធ្វើតេស្តបន្ថែម។

ពួកគេក៏បានប្រើ brain organoids ជាជាលិកាដែលបង្កើតក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ និងមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងផ្នែកខ្លះនៃខួរក្បាល ដើម្បីសិក្សាថាតើការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងប្រូតេអ៊ីនអាចប៉ះពាល់ដល់ការអភិវឌ្ឍកោសិកាខួរក្បាលយ៉ាងដូចម្តេច។

ឧទាហរណ៍មួយដែលក្រុមការងារបានសិក្សាគឺ FOXP1 ដែលមានតួនាទីក្នុងការអភិវឌ្ឍខួរក្បាល។ ពួកគេបានរកឃើញថា នៅពេល FOXP1 ដំណើរការមិនប្រក្រតី វាអាចប៉ះពាល់ដល់អន្តរកម្មជាមួយប្រូតេអ៊ីន FOXP4 ហើយធ្វើឱ្យ FOXP4 មានឥរិយាបថខុសពីធម្មតា។ ការរកឃើញនេះបង្ហាញថា ការបាត់បង់ ឬការផ្លាស់ប្តូរមុខងាររបស់ហ្សែនមួយ អាចមិនត្រឹមតែបិទមុខងាររបស់វាទេ ប៉ុន្តែអាចធ្វើឱ្យបណ្តាញប្រូតេអ៊ីនផ្សេងទៀតរៀបចំខ្លួនឡើងវិញ។

ហ្សែនខុសៗគ្នា ប៉ុន្តែអាចបង្កផលប៉ះពាល់ស្រដៀងគ្នា

ចំណុចគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយនៃការសិក្សាគឺក្រុមហ្សែនដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអូទីស្សឹមមានមុខងារខុសៗគ្នា។ ហ្សែនខ្លះពាក់ព័ន្ធនឹងការគ្រប់គ្រងថាតើហ្សែនផ្សេងទៀតត្រូវបើក ឬបិទ ខណៈហ្សែនផ្សេងទៀតពាក់ព័ន្ធនឹងរចនាសម្ព័ន្ធ និងមុខងាររបស់កោសិកា។

ប៉ុន្តែ នៅពេលអ្នកស្រាវជ្រាវមើលទៅលើបណ្តាញប្រូតេអ៊ីន ពួកគេបានឃើញការតភ្ជាប់ច្រើនជាងការរំពឹងទុក។ នេះផ្តល់ភស្តុតាងបន្ថែមដល់គំនិតដែលថា មូលហេតុហ្សែនជាច្រើនរបស់អូទីស្សឹមអាច បញ្ចូលគ្នាទៅលើបណ្តាញម៉ូលេគុលដូចគ្នា។

អ្នកជំនាញដែលមិនបានចូលរួមក្នុងការសិក្សាបានចាត់ទុកផែនទីនេះថា ជាការរីកចម្រើនដ៏សំខាន់ ព្រោះវាផ្តល់រូបភាពលម្អិតជាងមុនអំពីរបៀបដែលការប្រែប្រួលហ្សែនផ្សេងៗអាចប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធជីវសាស្ត្រដូចគ្នា។

តើវាមានន័យថា ការព្យាបាលថ្មីនឹងមកដល់ឆាប់ៗនេះឬ?

ជាចម្លើយគឺមិនទាន់ទេ។ អ្នកស្រាវជ្រាវសង្កត់ធ្ងន់ថា ការងារនេះជាការស្រាវជ្រាវសម្រាប់ បង្កើតសម្មតិកម្ម និងស្វែងរកគោលដៅថ្មី ជាជាងជាការព្យាបាលដែលអាចប្រើប្រាស់បានភ្លាមៗលើអ្នកជំងឺ។

ប៉ុន្តែផែនទីនេះអាចផ្តល់បញ្ជីគោលដៅថ្មីសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវអភិវឌ្ឍថ្នាំ។ ជំនួសឱ្យការព្យាយាមកែហ្សែននីមួយៗ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាចសិក្សាថាតើអាចកែសម្រួលអន្តរកម្មរបស់ប្រូតេអ៊ីន ឬប្រូតេអ៊ីនដែលស្ថិតនៅចំណុចសំខាន់ក្នុងបណ្តាញទាំងនេះបានដែរឬទេ។

អ្នកស្រាវជ្រាវសង្ឃឹមថា វិធីសាស្ត្របែបនេះអាចនាំទៅរកការព្យាបាលដែលមានលក្ខណៈផ្ទាល់ខ្លួនជាងមុន និងអាចជួយមនុស្សដែលមានទម្រង់ហ្សែនខុសៗគ្នា ប៉ុន្តែមានការរំខាននៅក្នុងប្រព័ន្ធម៉ូលេគុលដូចគ្នា។

ជំហានថ្មីក្នុងការយល់ពីអូទីស្សឹម

ការសិក្សាថ្មីនេះមិនបានបង្ហាញថា មានហ្សែនអូទីស្សឹមតែមួយ ឬមូលហេតុតែមួយដែលបង្កឱ្យមានអូទីស្សឹមនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាបង្ហាញពីភាពស្មុគស្មាញនៃជំងឺ និងរបៀបដែលមូលហេតុហ្សែនជាច្រើនអាចជះឥទ្ធិពលលើបណ្តាញជីវសាស្ត្រដែលត្រួតស៊ីគ្នា។

ផែនទីថ្មីដែលគ្របដណ្តប់លើប្រូតេអ៊ីនរាប់ពាន់ និងអន្តរកម្មជាច្រើន ប្រៀបដូចជាការបន្ថែមផ្លូវថ្មីៗទៅក្នុងផែនទីដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រធ្លាប់មាន។ វាអាចជួយឱ្យពួកគេកំណត់ថា តើ ចំណុចប្រសព្វណាខ្លះមានសារៈសំខាន់បំផុតសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍខួរក្បាល និងអាចក្លាយជាគោលដៅសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវថ្នាំនៅពេលអនាគត។

សម្រាប់គ្រួសារ និងមនុស្សដែលរស់នៅជាមួយអូទីស្សឹម ការរកឃើញនេះនៅមិនទាន់មានន័យថា ការព្យាបាលថ្មីនឹងអាចប្រើបានភ្លាមៗឡើយ។ ប៉ុន្តែវាផ្តល់ទិសដៅថ្មីមួយសម្រាប់វិទ្យាសាស្ត្រ ពីការស្វែងរក ហ្សែនណាដែលពាក់ព័ន្ធ។ ទៅកាន់សំណួរដែលស៊ីជម្រៅជាងនេះថា “តើប្រូតេអ៊ីនដែលហ្សែនទាំងនោះបង្កើតឡើង ធ្វើការជាមួយគ្នាយ៉ាងដូចម្តេច ហើយតើអាចកែសម្រួលបណ្តាញនេះបានឬទេ?”

អ្នកស្រាវជ្រាវជឿថា ចម្លើយចំពោះសំណួរនេះអាចក្លាយជាជំហានសំខាន់មួយក្នុងការអភិវឌ្ឍការព្យាបាលដែលមានភាពជាក់លាក់ និងសមស្របទៅតាមជីវវិទ្យារបស់មនុស្សម្នាក់ៗនៅពេលអនាគត៕

ប្រភព៖ National Geographic